Home / Lời dạy của cổ nhân / Tâm an nhàn còn nguy hại hơn cả rượu độc

Tâm an nhàn còn nguy hại hơn cả rượu độc

Người xưa coi sự an nhàn như là rượu độc, và việc đánh đổi nhân cách đạo đức để được giàu sang là sự bất hạnh. 

Nên xem Danh lợi phồn hoa rồi cũng hết, thanh tao thủ đức mới an nhàn

Người có trí tuệ sáng suốt nhất định phải thủ vững 3 điều: Thủ ngu, thủ tĩnh, thủ nhu

Từ xưa đến nay, phàm là bậc hiền nhân hay nông phu muốn làm thành được việc lớn đều phải dụng tâm, kiên nhẫn, không ngại khó, ngại khổ. Còn người chỉ mong hưởng an nhàn thì việc nhỏ cũng khó làm thành, việc lớn càng khó. Thậm chí cổ nhân xếp kiểu người này là người vô dụng.

Thời cổ, nam giới được xưng là bậc đại trượng phu phải là người đặt chí hướng ở nơi cao xa. Họ không ngừng bồi dưỡng phẩm chất và học tập kỹ năng cho dù là ở vào lúc chưa có tiếng tăm, chưa được trọng dụng. Ở vào lúc nhàn nhã, họ cũng không ham chơi hưởng lạc mà chuẩn bị đầy đủ mọi mặt cho việc lớn trong tương lai. Người như thế, tuy rằng ở vào lúc thời cơ chưa tới họ cũng không bị nhàn nhã làm nhụt chí lớn mà sa đọa. Những người ấy họ đều là người biết nhìn xa trông rộng, có khả năng thành tựu được nghiệp lớn.

Trong lịch sử có không ít người như vậy, dưới đây xin trích dẫn câu chuyện của một danh thần thời Đông Tấn.

Ông Đào Khản là một viên quan nổi danh ở Dương Quận (tỉnh Giang Tây ngày nay), Trung Quốc dưới triều đại Đông Tấn (317–420). Ông đã giành được nhiều công trạng trên chiến trường và trở thành thống sứ của Kinh Châu.

Vài kẻ ganh ghét đã vu cáo ông. Kết quả là ông đã bị giáng chức và chuyển đến một nơi rất xa xôi ở Quảng Châu.

Ở Quảng Châu có rất ít việc phải lo, nhưng ông Đào không bao giờ tận hưởng sự an nhàn hay truy cầu thoải mái.

Ở đây không có bất kỳ việc gì cho ông làm hết. Cuộc sống của ông khi ấy, mỗi ngày đều vô cùng nhàn nhã. Nhưng Đào Khản vốn là một người có học vấn uyên thâm và đạo đức cao quý nên ông hiểu rõ sự nguy hại của việc nhàn nhã.

Có nhiều người cho rằng cuộc sống thanh nhàn như vậy thật là điều may mắn, nhưng Đào Khản không cam chịu, càng không phóng túng bản thân, ham muốn hưởng thụ an nhàn. Hàng ngày, mỗi buổi sáng Đào Khản khiêng 100 viên gạch từ phòng đọc sách ra sân, và sau đó đến tối lại khiêng số gạch ấy quay vào phòng đọc sách.

Người ta rất tò mò vì hành động này. Và khi được hỏi, ông Đào trả lời: “Tôi có ý định phục hồi lại chức quan ở Kinh Thành. Nếu tôi sống quá an dật và trở nên tự mãn, tôi e rằng mình sẽ không thể thực hiện được mục đích này”.

Sau đó, ông Đào đã được chuyển về lại Kinh Châu. Mặc dù bận rộn hơn hồi ở Quảng Châu, ông vẫn hàng ngày khiêng gạch để tăng sức mạnh ý chí của mình. Người ta gọi ông là “ông già khiêng gạch”.

Ông Đào Khản thường kể rằng: “Đại Vũ, vị thánh nhân đã sáng lập nên triều đại nhà Hạ (năm 2100 TCN), là một nhà hiền triết, mà ông vẫn biết trân quý từng phút. Chúng ta là những người bình thường thôi, do đó chúng ta nên biết quý trọng từng giây. Làm sao chúng ta có thể phóng túng bản thân và say mê các trò tiêu khiển hoặc khoái lạc mà quên đi nhiệm vụ của mình?”.

Xem thêm “Sông có khúc, người có lúc”, ta đi đường ta vạn sự tùy duyên, không tranh đấu thì PHÚC BÁO sẽ đong đầy

Ngày nay, có những nơi được gọi là Tích Âm Lý (khoảng thời gian đáng quý) ở quận Khai Phúc, thành phố Trường Sa, tỉnh Hồ Nam. Người ta nói rằng cái tên đó được đặt theo câu nói nổi tiếng của ông Đào Khản về việc quý trọng thời gian.

Ông Đào giữ một vị trí rất quan trọng và chịu đựng nhiều gian khó, ông không hề truy cầu sự an dật. Ông bền bỉ đến nỗi trong khi đang làm quan ở Kinh Châu, ông lại được nhậm chức Đại Nguyên Soái thống lĩnh chiến trường phía Tây. Ông đã trở thành một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử.

Trong thời Xuân Thu (770 – 476 TCN), Quản Trọng, danh tướng nước Tề đã từng khuyên răn Tề Hoàn Công: “Con người không nên truy cầu thức ăn ngon, sự thoải mái, và rượu chè”.

Các bậc tiền bối đã thấy rằng sự an nhàn là thứ có hại hơn cả rượu độc bởi vì sự an nhàn làm xói mòn ý chí của của con người. Có một câu ngạn ngữ cổ rằng: “Người ta thường sống sót qua khổ nạn, nhưng lại bỏ mạng trong sung túc”, cũng có ý nghĩa tương tự.

Trong Hán Thư (những ghi chép lịch sử về triều Hán) có nói: “Người xưa coi sự an nhàn như là rượu độc, và việc đánh đổi nhân cách đạo đức để được giàu sang là sự bất hạnh. Ngay từ thuở sơ khai của triều Hán (từ năm 1 đến năm 5 TCN), trong số hàng trăm Vương hầu, Hoàng đế, hầu hết họ đều bại hoại, suy đồi nhân phẩm. Tại sao lịch sử lại diễn ra như thế? Đó là vì môi trường sống và địa vị của họ đã làm họ chìm đắm trong tình trạng buông thả bản thân”.

Trong lịch sử từ xưa đến nay, ở phạm vi nhỏ bé như một gia đình hay phạm vi lớn như một đất nước, phàm là người đứng đầu mà ham hưởng nhàn nhã, ăn chơi hưởng lạc thì tất yếu sẽ suy bại. Đây đều là những bài học lịch sử chiếu sáng hậu thế.

Bởi vậy, cổ nhân có dạy, con người sống bởi gian khổ, chết bởi an nhàn.

Xem thêm Có một kiểu người còn đáng sợ hơn cả Sói

About Dương Công Hầu

Check Also

Làm được 6 điều này phú quý tề tựu, phúc đức trọn đời

Làm được 6 điều này phú quý tề tựu, phúc đức trọn đời

Cuộc đời chỉ cần làm được những việc này phú quý tự nhiên sẽ tề ...